Firmy rodzinne stanowią istotną część polskiej gospodarki. Wieloletnie doświadczenie, wypracowane know-how oraz silna tożsamość przedsiębiorstwa to elementy, które zasługują na przemyślane i trwałe przekazanie kolejnym pokoleniom. Tymczasem sukcesja – zwłaszcza bez odpowiedniego planu – może prowadzić do napięć, konfliktów lub wręcz rozpadu rodzinnego biznesu. Właśnie dlatego coraz więcej przedsiębiorców sięga po narzędzie, jakim jest fundacja rodzinna.
Wprowadzona do polskiego porządku prawnego w 2023 roku fundacja rodzinna oferuje nowe możliwości w zakresie zabezpieczenia majątku, zachowania ciągłości firmy i uregulowania zasad zarządzania. Pozwala na przekazanie wartości nie tylko materialnych, ale również rodzinnych tradycji, etosu pracy oraz wizji rozwoju.
Czym jest fundacja rodzinna i jakie pełni funkcje?
Fundacja rodzinna to osoba prawna tworzona przez fundatora – zazwyczaj założyciela firmy – w celu zarządzania wniesionym majątkiem oraz realizacji określonych celów, takich jak zapewnienie bezpieczeństwa finansowego beneficjentom, kontynuacja działalności firmy czy zachowanie wspólnej własności rodzinnej.
Dzięki odpowiednio skonstruowanemu statutowi możliwe jest precyzyjne określenie zasad funkcjonowania fundacji, sposobu podejmowania decyzji, wypłaty świadczeń czy powoływania organów.
Rola fundacji rodzinnej w procesie sukcesji
Jedną z najważniejszych funkcji fundacji rodzinnej jest wspieranie płynnej i zaplanowanej sukcesji międzypokoleniowej. Fundacja umożliwia:
- Zarządzanie majątkiem zgodnie z długofalowymi celami rodziny, a nie indywidualnymi interesami poszczególnych spadkobierców.
- Eliminację przypadkowości w sukcesji, poprzez zdefiniowanie zasad przekazywania obowiązków, udziałów czy zysków.
- Zabezpieczenie ładu rodzinnego, dzięki stworzeniu przestrzeni do kształtowania wspólnej wizji działania firmy.
W praktyce dzięki założeniu fundacj można unikać wielu trudności, jakie pojawiają się w tradycyjnym modelu dziedziczenia – takich jak podział majątku, brak przygotowania sukcesorów czy spory dotyczące dalszego kierunku rozwoju firmy.
Korzyści prawne i finansowe płynące z fundacji rodzinnej
Oprócz funkcji organizacyjnych i strategicznych fundacja rodzinna zapewnia również wymierne korzyści prawne i podatkowe. Przede wszystkim umożliwia skuteczną ochronę majątku przed roszczeniami osób trzecich, egzekucją czy jego przypadkowym rozdrobnieniem.
Co więcej, na gruncie obowiązującego prawa fundacja może korzystać z preferencji w podatku dochodowym, a także być zwolniona z podatku od spadków i darowizn, co znacząco zwiększa efektywność przekazywania majątku. Istotną zaletą jest również stabilność wypłat dla beneficjentów, niezależnie od bieżącej sytuacji gospodarczej czy rodzinnej, co pozwala zachować przewidywalność działań i finansowe bezpieczeństwo rodziny. Wszystkie te elementy sprawiają, że fundacja rodzinna staje się nie tylko zabezpieczeniem, ale i narzędziem budowania długoterminowej stabilności biznesowej. Po więcej informacji, zapraszamy do przeczytania artykułu na https://familybusiness.ibrpolska.pl/czym-jest-fundacja-rodzinna/.
Mechanizmy ochrony majątku i wartości rodzinnych
Fundacja rodzinna nie tylko zabezpiecza aktywa, ale również umożliwia zachowanie najważniejszych dla rodziny zasad, wartości i długofalowej wizji. W statucie można zawrzeć zarówno reguły dotyczące sposobu zarządzania fundacją i firmą, jak i szczegółowe kryteria wypłaty świadczeń dla beneficjentów.
Istnieje możliwość określenia ograniczeń w zakresie zbywania aktywów lub podejmowania istotnych decyzji bez udziału rady fundacji, a także uwzględnienia celów o charakterze społecznym bądź edukacyjnym, które będą realizowane z myślą o przyszłych pokoleniach. Tak zaprojektowana fundacja staje się nie tylko praktycznym instrumentem sukcesyjnym, ale także nośnikiem tożsamości, misji i długotrwałego ładu rodzinnego.
Przykłady wdrożeń i dobre praktyki
Coraz więcej firm rodzinnych w Polsce podejmuje decyzję o utworzeniu fundacji. Przykładem może być przedsiębiorstwo produkcyjne z południa kraju, które w obliczu zbliżającej się sukcesji zdecydowało się zabezpieczyć ciągłość działalności poprzez fundację. Inna firma – z sektora usług – z powodzeniem przekształciła strukturę właścicielską, jednocześnie zachowując wpływ rodziny na najważniejsze decyzje.
Wspólnym mianownikiem tych przykładów jest dbałość o spójność strategii biznesowej, zaufanie w rodzinie oraz gotowość do formalizacji zasad, które wcześniej funkcjonowały jedynie w relacjach międzyludzkich.
Podsumowanie
Fundacja rodzinna to jedno z rozwiązań, które umożliwia firmom rodzinnym wejście na wyższy poziom organizacyjny. Pozwala nie tylko przetrwać zmianę pokoleniową, ale również wykorzystać ją jako szansę na uporządkowanie spraw majątkowych, wzmocnienie ładu rodzinnego i zapewnienie długofalowej ciągłości działania. To nowoczesne, elastyczne i dopasowane do polskich realiów narzędzie, które warto uwzględnić dokonując wyboru rozwiązań – zanim sukcesja stanie się problemem, a nie zaplanowanym procesem.
